Birleşmiş Milletler Filistinli Mültecilere Yardım ve Bayındırlık Ajansı (UNRWA), Gazze'deki saldırılar sırasında zarar gören merkezlerinden tarihi belgeleri kurtarmak için yürütülen tehlikeli operasyonun ayrıntılarını açıkladı. Ajans, Filistinli mültecilerin aile geçmişini ve zorla yerinden edilmelerinin tarihsel izlerini taşıyan yaklaşık 30 milyon kaydın dijital ortama aktarıldığını duyurdu.
UNRWA'nın destekçilerine gönderdiği bilgilendirmeye göre Gazze'deki savaşın ilk yılında bir grup Filistinli çalışan, bombardıman ve tahliye emirlerine rağmen ajansın zarar gören merkezlerine dönerek tarihi belgeleri kurtarmak için çalışma yürüttü.
Söz konusu belgeler, 1948'deki Nekbe dönemine kadar uzanan ve nesiller boyunca Filistinli mültecilerin yaşamını kayıt altına alan önemli bilgiler içeriyor. Arşivde mültecilerin ilk kayıt kartları, doğum ve evlilik belgeleri, aile isimleri ile zorla çıkarıldıkları Filistin kent ve köylerine ilişkin kayıtlar bulunuyor.
Bu belgeler, yalnızca idari kayıt niteliği taşımıyor. Aynı zamanda Filistinli ailelerin kökenlerini, geçmişte yaşadıkları yerleşimleri ve kuşaklar arasındaki bağları ortaya koyan tarihi bir hafıza niteliği taşıyor.
Bombardıman altında üç kez Gazze'deki merkeze döndüler
UNRWA, Filistinli çalışanlarının yoğun bombardıman ve işgal güçlerinin tahliye emirlerine rağmen Gazze kentindeki hasar görmüş merkezine üç kez döndüğünü bildirdi.
Çalışanlar, kurtarabildikleri belgeleri siyah plastik torbalara yerleştirerek tehlikeli güzergahlardan taşıdı. Daha sonra ajansın diğer personeli, aylar süren çalışmalarla belgelerin Gazze Şeridi dışına çıkarılarak güvenli bir yere ulaştırılmasını sağladı.
Ajans, operasyonun yalnızca zarar gören evrakların kurtarılmasından ibaret olmadığını, Filistinli ailelerin geçmişini ve zorla yerinden edilme tarihini belgeleyen ortak hafızanın korunması anlamına geldiğini vurguladı.
Kudüs'teki arşiv de güvenli yere taşındı
UNRWA, Gazze'deki çalışmaların yanı sıra işgal altındaki Kudüs'te bulunan arşivini korumak için de ayrı bir operasyon yürüttüğünü açıkladı.
Ajansın Kudüs'teki merkezine yönelik saldırılar ve kapatılma tehditleri nedeniyle tarihi belgelerin zarar görmesi veya tamamen kaybolması riski ortaya çıktı. Bunun üzerine çalışanlar, arşivdeki belgelerin bir bölümünü güvenli bir yere taşıdı.
Bu belgelerin de Filistinli ailelerin geçmişine, kökenlerine ve tarihi yerleşimlerine ilişkin önemli bilgiler içerdiği belirtildi.
1950'deki ilk mülteci kayıtları da arşivde
UNRWA'nın açıklamasına göre, dijital ortama aktarılan yaklaşık 30 milyon kayıt arasında 1950 yılında gerçekleştirilen mülteci sayımının ardından oluşturulan ilk kayıt kartları da bulunuyor.
Ajans, dijital arşiv projesiyle Filistinli ailelerin geçmişte yaşadıkları yerleri ve aile kökenlerini takip edebilmelerini amaçlıyor. Böylece Nekbe sırasında topraklarından sürülen ailelerin tarihsel kayıtlarının gelecek nesillere aktarılması hedefleniyor.
Ancak dijitalleştirme çalışmasının henüz tamamlanmadığı, tarihi belgelerin korunması ve arşivin geliştirilmesi için çalışmaların sürdüğü bildirildi.
UNRWA, sorumluluğunun mültecilere insani yardım ve temel hizmet sunmakla sınırlı olmadığını, Filistinli mültecilerin kimliğini, tarihsel hafızasını ve kültürel mirasını korumayı da kapsadığını vurguladı.
Gazze'deki savaşın Filistinlilerin yaşamları, evleri ve mülklerinin yanı sıra aile geçmişlerini belgeleyen tarihi kayıtlara da ciddi tehdit oluşturduğu belirtilirken, kurtarılan milyonlarca belge zorla yerinden edilmenin ve Nekbe'nin kuşaklar boyunca aktarılan tarihsel izlerinin korunması açısından önem taşıyor. (İLKHA)