Akciğer kanseri, ABD’de en yaygın ikinci kanser türü olmasının yanı sıra hem erkeklerde hem de kadınlarda kansere bağlı ölümlerin başlıca nedenlerinden biri olmayı sürdürüyor. Uzmanlar, hastalığın erken evrede teşhis edilmesinin hayati önem taşıdığına dikkat çekiyor. Araştırmalara göre, ileri evrelerde yaklaşık yüzde 10 olan 5 yıllık sağkalım oranı, erken teşhis durumunda yüzde 90’ın üzerine çıkabiliyor.

Akciğer kanserinin teşhisinde ilk adım genellikle bilgisayarlı tomografi (CT) taramalarıyla atılıyor. Ancak tümörlerin küçük boyutlu olması, çevre dokularla benzerlik göstermesi ve insan kaynaklı yorum hataları, erken evre teşhisi zorlaştırabiliyor.

Bilim insanları bu soruna çözüm olabilecek yeni bir yapay zeka sistemi geliştirdi. Scientific Reports dergisinde yayımlanan araştırmaya göre, Kaunas Teknoloji Üniversitesi (KTU) araştırmacıları tarafından geliştirilen model, CT görüntülerini hem detaylı hem de genel anatomik bağlamda aynı anda analiz edebiliyor.

Araştırma ekibine göre bu yöntem, doktorların görüntüleri değerlendirme biçimini taklit ediyor. Geleneksel yöntemlerde radyologların farklı görüntü katmanları arasında geçiş yapması gerekirken, bu yeni sistem tüm verileri tek bir analizde birleştirerek hem zaman kaybını azaltıyor hem de gözden kaçabilecek küçük detayların tespitini kolaylaştırıyor.

Çalışmanın yazarlarından Inzamam Mashood Nasir, sistemi aynı anda hem büyüteçle bakmak hem de tüm resmi görmek şeklinde tanımladı.

Yapay zeka modeli, hem sağlıklı bireylerin hem de akciğer kanseri hastalarının CT görüntüleriyle eğitildi. Bu sayede sistem; normal dokuları, iyi huylu değişiklikleri ve kötü huylu tümörleri ayırt edebilecek şekilde geliştirildi. Araştırma sonuçlarına göre model yüzde 96’nın üzerinde doğruluk oranına ulaştı.

Uzmanlar, bu çift ölçekli analiz yaklaşımının özellikle erken evre akciğer kanserinin tespitinde önemli avantaj sağlayabileceğini belirtiyor. Çünkü bu aşamada tümörler genellikle küçük oluyor ve tespit edilmesi daha zor hale geliyor.

Araştırmacılar, sistemin klinik kullanımda doktorların yerini almayı değil, karar destek aracı olarak görev yapmayı hedeflediğini vurguluyor. Yapay zeka, şüpheli bulguları işaretleyerek radyologların işini kolaylaştırabilir, teşhis doğruluğunu artırabilir ve görüntü analiz sürecini hızlandırabilir.

Bununla birlikte sistemin henüz araştırma aşamasında olduğu ve daha geniş hasta gruplarında test edilmesi gerektiği ifade ediliyor. Uzmanlar, gerçek klinik ortamlarda yapılacak doğrulama çalışmalarının önemine dikkat çekiyor.

Araştırma ekibi ayrıca benzer yapay zeka yaklaşımlarının beyin tümörleri, meme kanseri ve göz hastalıkları gibi diğer tıbbi görüntüleme alanlarında da kullanılabileceğini belirtiyor.

Bilim insanlarına göre bir sonraki adım, daha büyük veri setleriyle çalışmaların genişletilmesi ve hastanelerle iş birliği içinde gerçek zamanlı testlerin gerçekleştirilmesi olacak. (İLKHA)