Gana'nın başkenti Accra’da düzenlenen ve üç gün süren uluslararası konferansın sonunda yayımlanan ortak bildiride, tarihsel adaletin sağlanması için somut adımlar atılması istendi.

Konferans, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'nun mart ayında kabul ettiği ve transatlantik köleliği "insanlığa karşı işlenmiş en ağır suçlardan biri" olarak tanımlayan kararın ardından gerçekleştirildi. Kararda ayrıca üye devletlere küresel bir tazminat fonuna katkı sunmaları çağrısı yapılmıştı.

Uzmanlara göre 15. ve 19. yüzyıllar arasında yaklaşık 12 ila 15 milyon Afrikalı kadın, erkek ve çocuk zorla kaçırılarak Amerika kıtasına götürüldü ve köle olarak çalıştırıldı. Konferansta kabul edilen 19 maddelik eylem planı, bu tarihsel suçun sonuçlarının giderilmesi için kapsamlı borç silme programları, yağmalanan kültürel eserlerin iadesi ve uluslararası bir tazminat fonunun kurulmasını öngörüyor.

Plan ayrıca köleliğin Afrika kökenli kadınlar ve kız çocukları üzerindeki uzun vadeli etkilerine dikkat çekerek, bu kesimlerin maruz kaldığı yapısal eşitsizliklerin giderilmesini talep ediyor.

Konferans liderleri, köle ticaretinde rol alan ülkelerin "tam, resmi ve koşulsuz özür" dilemesi gerektiğini vurguladı. Gana Cumhurbaşkanı John Dramani Mahama, delegelere hitabında "Tarih bizden suçluluk mirası devralmamızı değil, sorumluluk üstlenmemizi istiyor." ifadelerini kullandı.

Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'ndaki oylamada 123 ülke karar lehine oy kullanırken, ABD, işgalci siyonist rejim ve Arjantin karşı oy verdi. Birleşik Krallık ile Avrupa Birliği üyesi ülkelerin de aralarında bulunduğu 52 ülke ise çekimser kaldı.

Afrika ve Karayip ülkeleri, yüzyıllar boyunca milyonlarca insanın sömürülmesiyle elde edilen servetin etkilerinin günümüzde hâlâ hissedildiğini belirterek, tarihsel adaletin yalnızca sembolik açıklamalarla değil somut adımlarla sağlanabileceğini savunuyor.

Bugüne kadar hiçbir ülke, köleleştirilen Afrikalıların torunlarına veya köle ticaretinden doğrudan etkilenen Afrika, Karayip ve Latin Amerika ülkelerine tazminat ödemedi. Tarihsel kayıtlara göre, 19. yüzyılda yapılan birçok ödeme ise köleleştirilen insanlara değil, köle sahiplerine yönelik tazminatlar şeklinde gerçekleşti. Birleşik Krallık'ın köleliğin kaldırılmasının ardından köle sahiplerine günümüz değerleriyle 21 milyar doları aşan ödeme yaptığı biliniyor.

Konferansa katılan temsilciler, kölelik ve sömürgecilik döneminin mirasının ancak gerçek bir hesaplaşma ve adalet mekanizmasıyla aşılabileceğini belirterek uluslararası topluma çağrıda bulundu. (İLKHA)