Uganda'da eski Savunma Kuvvetleri Komutan Yardımcısı emekli Korgeneral Peter Elwelu'nun yakalanması, ülkede ordu içindeki gerilim ve olası iktidar geçişine ilişkin soru işaretlerini artırdı.

Ordu, haftalar süren aramanın ardından Elwelu'nun ülkenin doğusundaki Soroti kentinde pazartesi akşamı yakalandığını duyurdu. Ancak yerel basına konuşan ve Elwelu'ya yakın kaynaklar, eski komutanın güvenlik birimlerine kendi isteğiyle teslim olduğunu öne sürdü.

Uganda ordusu sözcüsü Albay Chris Magezi, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada Elwelu'yu "isyancı" olarak nitelendirdi. Eski komutanın, memleketi Teso bölgesinde istikrarsızlığa neden olmaya yönelik faaliyetlere karışmakla suçlandığını belirten Magezi, operasyon sırasında 15 silah, askeri üniformalar ve iki kamyonetin ele geçirildiğini bildirdi.

Hükümet, suçlamaları destekleyen kanıtları henüz kamuoyuyla paylaşmadı. Elwelu'nun nerede tutulduğu, kendisine yöneltilen kesin suçlamalar ve mahkemeye çıkarılacağı tarih konusunda da resmî açıklama yapılmadı. Uganda basınında eski generalin askeri mahkemede yargılanabileceği belirtiliyor.

Tutuklama öncesinde rütbesi düşürülmüştü

Elwelu'nun alıkonulmasından önce Uganda Savunma Kuvvetleri Komutanı General Muhoozi Kainerugaba'nın eski komutana yönelik açıklamaları dikkat çekmişti.

Kainerugaba, sosyal medya üzerinden yaptığı paylaşımda Elwelu'nun korgeneral rütbesini düşürerek er rütbesine indirildiğini duyurmuş, eski komutanın teslim olmaması halinde sonuçlarına katlanacağını belirtmişti. Ancak bu işlemin askeri mevzuata uygun biçimde yapılıp yapılmadığı konusunda soru işaretleri bulunuyor.

Kainerugaba, 27 Ekim'de Elwelu'nun evinden çok sayıda silah ve mühimmat ele geçirildiğini öne sürmüş, eski komutana teslim olması için süre tanımıştı. Ayrıca Elwelu'nun emrinde görev yapmış 20'den fazla eski askerin tutuklandığını açıklamıştı.

İki isim arasındaki gerilimin geçmişi de bulunuyor. Associated Press'in aktardığına göre Elwelu, daha önce kara kuvvetleri komutanlığı yaptığı dönemde Kainerugaba ile askeri operasyonlar konusunda anlaşmazlık yaşamış, konuya Cumhurbaşkanı Yoweri Museveni'nin de katıldığı bir toplantıda çözüm aranmıştı. Kainerugaba, Aralık 2024'te de Elwelu'yu görev yapmaya uygun olmamakla suçlayarak tutuklanabileceği tehdidinde bulunmuştu. Elwelu ise 2025 yılında emekliye ayrılmıştı.

Museveni sonrası dönem tartışmaları

Elwelu, Haziran 2021-Mart 2024 döneminde Savunma Kuvvetleri Komutan Yardımcılığı görevini yürüttü. Daha önce kara kuvvetlerine komuta eden eski general, 2016 yılında ülkenin batısındaki Kasese kentinde Rwenzururu Krallığı Sarayı'na düzenlenen ve 100'den fazla kişinin öldüğü askeri operasyonu yönetmişti. ABD, bu operasyonda yaşanan insan hakları ihlalleri nedeniyle Mayıs 2024'te Elwelu'ya yaptırım uygulamıştı.

Tutuklama, Uganda'da Museveni sonrasındaki siyasi ve askeri dengelerin tartışıldığı bir dönemde gerçekleşti. 1986'dan bu yana ülkeyi yöneten 82 yaşındaki Museveni, Mayıs 2026'da yedinci dönem için yemin etti. Oğlu Muhoozi Kainerugaba ise 2031'de yapılacak cumhurbaşkanlığı seçimlerinde aday olacağını açıklamıştı. Analistler, iktidarın gelecekteki devrine ilişkin sürecin istikrarsızlık ve hatta şiddet riski taşıyabileceği uyarısında bulunuyor.

Ailesi suçlamaları reddediyor

Elwelu'nun ailesi, eski komutana yöneltilen suçlamaları kabul etmiyor. Eşi Patricia Apolot, yerel basına yaptığı açıklamada kocasının masum olduğunu söyledi. Teso bölgesinden bazı siyasi temsilciler de halkın endişelerini Museveni'ye ilettiklerini belirterek olayın hızlı ve şeffaf biçimde soruşturulmasını istedi.

Uganda Hukuk Derneği ise yetkililerden Elwelu'nun nerede tutulduğunun ve gözaltının hukuki dayanağının açıklanmasını talep etti. Dernek, eski generalin ailesi ve avukatlarıyla görüştürülmesi, anayasanın öngördüğü 48 saat içinde mahkemeye çıkarılması gerektiğini bildirdi. Ayrıca yargılama başlamadan önce kamuoyunda suçlu ilan edilmesine yol açabilecek açıklamalara son verilmesi çağrısı yaptı.

Elwelu ise hakkındaki suçlamalara ilişkin henüz kamuoyuna açıklama yapmadı. Uganda makamları da iddiaları destekleyen kanıtları açıklamış değil. Bu nedenle eski komutana yöneltilen suçlamalar henüz doğrulanmış değil. (İLKHA)